Column woensdag: Filmen in de rechtbank

column woensdag

Het is weer tijd voor een column woensdag. Deze hebben niet altijd met boeken te maken, maar toch deel ik graag mijn mening met jullie en ben ik benieuwd hoe jullie tegen over het onderwerp staan. Wil je graag ergens over lezen? Reageer dan hieronder of  stuur mij een mail! (zie contact informatie)

Filmen in de rechtbank.

Een discussie die steeds weer terugkeert; mag er worden gefilmd tijdens een rechtszaak of niet? Zo werd op 18 maart j.l. het proces van Wilders gefilmd in de extra beveiligde rechtszaal van Schiphol. Moet dit worden toegestaan of juist niet? Maakt de openbaarheid van rechtspraak hier een toelaatbare inbreuk op de privacy? Vragen die steeds opnieuw dienen te worden behandeld door de rechter, nu deze hierover beslist.  Het is een gevoelig onderwerp, want hoe objectief blijven de rechters als de rechtszaak vol in het nieuws wordt uitgezonden. Blijven zij puur trouw aan de letter van de wet of wordt het juridische oordeel te zwaar onder druk gezet? Is het iets waar alleen juristen over kunnen oordelen wat daar in de rechtszaak gebeurt of moet ook elke burger dit kunnen volgen? Vragen die van belang zijn om het antwoord op de vraag: Moeten camera’s worden toegestaan, te beantwoorden.

Openbaarheid moet garanderen dat de rechtspraak eerlijk is en er controle kan worden uitgeoefend. Het is een fundamenteel rechtsbeginsel. Een waarborg in ons rechtssysteem, maar hoe ver gaat die waarborg?

Grondrechten bestaan naast elkaar, maar welke weegt zwaarder? Je hebt hier art 6 EVRM, art 121 GW: recht op een eerlijk proces evenals Art 8 EVRM en art 10 GW voor de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Dan nog art 10 EVRM en art 7 Grondwet: vrijheid van meningsuiting. De rechter oordeelt hierover, elke zaak opnieuw. Komt de toezegging van publiek, hier pers met camera’s, niet in strijd met de goede zeden, openbare orde of nationale veiligheid in een democratische samenleving? Komen de belangen van procespartijen – zoals privacy – niet in de verdrukking indien wordt gefilmd? Schaadt de openbaarheid niet het belang van een behoorlijke rechtspleging?[1]

Een deel van deze vragen wordt reeds beantwoord door art 10 EVRM. Hierin staat dat de vrijheid van meningsuiting kan worden beperkt indien: Het gezag en de onpartijdigheid van de rechtelijke macht in het geding komen. Dit geeft al heel goed weer wat de risico’s zijn van het openbaren van rechtszaken op deze wijze, want komt de onpartijdigheid van de gerechtelijke macht niet in het geding als het hele land mee kan kijken? Wil jij de rechter zijn die een dader om bijzondere omstandigheden een lagere straf geeft maar met TBS, nadat hij iemand heeft omgebracht? Een strafmaat die gevoelig kan liggen in de Nederlandse samenleving. Wil jij die rechter zijn in Nederland die met vergelding wordt geconfronteerd? Terwijl aan de andere kant het filmen ervoor kan zorgen dat keuzes die rechters maken duidelijk worden voor de gewone burger.

Maar wat met de daders/slachtoffers? Internet, social-media is genadeloos.  Eenmaal uitgezonden betekent: voor rest van je leven vindbaar als het slachtoffer, of als de dader. Mensen hebben een beeld over jou gevormd en daar kom je niet meer vanaf. Moet een dader elke dag geconfronteerd worden met wat hij heeft gedaan? Moet een dader levenslang worden gestraft via social-media? Of moet het slachtoffer keer op keer worden herinnerd aan de gebeurtenissen zodra de beelden online komen te staan? Wat met de verdachten die niet schuldig bleken, maar dat voor het grote publiek altijd zullen zijn? Allemaal mogelijke gevolgen van het filmen in de rechtbank.

Niets is zwart wit en zeker niet in de rechtsspraak. Strafrecht, civiel recht, bestuursrecht, fiscaal recht. Elke zaak moet opnieuw worden bekeken en beoordeeld. Is filmen of zelfs fotografie hier wel geschikt? Wat zijn de eventuele gevolgen en wat kan erdoor ontstaan? Die vragen zijn niet te beantwoorden door de ‘gewone’ burger. Dat doet een rechter en ik denk dat we daarop moeten vertrouwen, want een gerechtelijke straf is tijdelijk, maar de publieke schandpaal staat voor altijd.

[1] Art 6 EVRM

This entry was posted in Column.

Geef een reactie